CBTL · Słownik TSL

Słownik pojęć TSL od A do Z.

43 pojęć z transportu drogowego, spedycji, logistyki magazynowej, dokumentów celnych i ubezpieczeń transportowych. Każda definicja jest krótka, pod szybkie sprawdzenie, a tam gdzie temat wymaga rozwinięcia, linkujemy do pełnego artykułu w bazie wiedzy.

3 4 A B C D E F G H I J K L M O P R S T U W

Litera 3

3PL (Third-Party Logistics): Operator logistyczny, który w imieniu klienta wykonuje konkretne operacje: magazyn, kompletację, pakowanie, transport. Działa na poziomie operacyjnym, nie strategicznym. Magazyny i 3PL

Litera 4

4PL (Fourth-Party Logistics): Integrator, który zarządza całym łańcuchem dostaw klienta, koordynując wielu 3PL i przewoźników. Działa na poziomie strategicznym, projektuje procesy, nie wykonuje ich sam.

Litera A

ADR: Umowa europejska dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Klasyfikuje ładunki (klasa 1,9) i nakłada wymagania na pojazd, kierowcę, dokumentację.
AEO (Authorised Economic Operator): Status upoważnionego przedsiębiorcy nadawany przez administrację celną, dający uproszczenia celne i priorytet w kontrolach. Wymaga spełnienia standardów bezpieczeństwa łańcucha dostaw.
AWB (Air Waybill): Lotniczy list przewozowy, dokument przewozu w transporcie lotniczym cargo. Pełni funkcję analogiczną do CMR w transporcie drogowym.

Litera B

Backhaul: Powrotny fracht, ładunek przewożony w drodze powrotnej po głównym przewozie. Kluczowy do obniżenia pustych przebiegów i poprawy rentowności floty.
B/L (Bill of Lading): Morski list przewozowy, dokument przewozu i tytuł własności ładunku w transporcie morskim. Podstawa dla rozliczeń międzynarodowych i zabezpieczeń bankowych.
Biała lista VAT: Wykaz czynnych podatników VAT prowadzony przez Ministerstwo Finansów. Płatność powyżej 15 000 zł na rachunek spoza listy generuje sankcje podatkowe po stronie płatnika.

Litera C

CBM (Cubic Meter): Metr sześcienny, jednostka miary objętości ładunku używana w spedycji morskiej i drobnicowej. Stawka frachtu drobnicy jest często liczona jako max(waga w kg/1000, CBM).
CEIDG: Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej, publiczny rejestr jednoosobowych działalności gospodarczych w Polsce. Źródło weryfikacji statusu rejestrowego firm JDG. Weryfikacja firmy transportowej
CMR: Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (1956) i list przewozowy wydawany na jej podstawie. Podstawa odpowiedzialności przewoźnika w transporcie międzynarodowym. Spedycja międzynarodowa
Cross-dock: Model operacji magazynowej bez długoterminowego składowania, towar jest przeładowywany z dostawy hurtowej do dystrybucji w ciągu 1,2 dni. Używany dla szybkorotujących produktów.

Litera D

DDP (Delivered Duty Paid): Incoterm 2020, w którym sprzedający dostarcza ładunek do wskazanego miejsca u kupującego, opłaca wszystkie koszty i cła. Najwyższa odpowiedzialność po stronie sprzedającego.
DMC: Dopuszczalna masa całkowita pojazdu, w tonach. Podstawowy parametr klasyfikujący przewozy pod kątem wymogów licencyjnych i kosztów drogowych (viaTOLL, e-TOLL).

Litera E

EUR.1: Świadectwo pochodzenia preferencyjnego, dokument uprawniający do obniżonej lub zerowej stawki celnej w ramach umów handlowych UE z krajami trzecimi.

Litera F

FTL (Full Truckload): Transport całopojazdowy, ładunek wypełnia cały samochód. Stawka jest stała za przewóz, niezależna od faktycznej wagi czy objętości w ramach DMC pojazdu.
Fulfillment: Model 3PL zoptymalizowany pod e-commerce, operator przyjmuje produkty, składuje, kompletuje zamówienia jednostkowe, pakuje i wysyła kurierem. Rozliczenie zwykle za zamówienie. Magazyny logistyczne

Litera G

GITD: Główny Inspektorat Transportu Drogowego, polski organ administracji odpowiedzialny m.in. za wydawanie i nadzór nad licencjami transportowymi. Prowadzi publiczny rejestr licencji. Licencja transportowa
GMP+: Dobrowolny standard zapewnienia jakości pasz i żywności dla zwierząt, wymagany w transporcie pasz. Certyfikacja obejmuje procesy i infrastrukturę przewoźnika.

Litera H

HS Code: Harmonised System Code, sześciocyfrowy (lub dłuższy) kod towarowy w międzynarodowej nomenklaturze celnej. Używany do klasyfikacji celnej i naliczenia cła.

Litera I

Incoterms: Międzynarodowe reguły handlowe wydawane przez ICC, określające, kto (sprzedający czy kupujący) odpowiada za transport, koszty i ryzyko. Wersja 2020 jest obowiązującą. Spedycja międzynarodowa
Intermodalny: Transport kombinowany, wykorzystujący co najmniej dwa różne środki transportu (drogowy, kolejowy, morski, lotniczy) dla tego samego ładunku bez przeładunku samej jednostki (np. kontener).

Litera J

Just-in-Time (JIT): Model dostaw „dokładnie na czas”, minimalizujący zapasy u odbiorcy. Wymaga wysokiej niezawodności łańcucha dostaw i dokładnej awizacji.

Litera K

KRS: Krajowy Rejestr Sądowy, rejestr spółek i innych podmiotów prawnych prowadzony przez sądy w Polsce. Źródło weryfikacji statusu rejestrowego spółek.
KRZ: Krajowy Rejestr Zadłużonych, publiczny rejestr postępowań restrukturyzacyjnych, upadłościowych i egzekucyjnych. Źródło do weryfikacji wypłacalności kontrahenta.

Litera L

Licencja wspólnotowa: Licencja na międzynarodowy transport drogowy rzeczy wydawana przez GITD zgodnie z rozporządzeniem UE 1072/2009. Wymagana przy transporcie międzynarodowym powyżej 2,5 t (od 2022). Licencja transportowa
LTL (Less Than Truckload): Transport drobnicowy, ładunek zajmuje część samochodu i jest łączony z innymi. Stawka liczona za wagę lub objętość, tańsza niż FTL, ale z dłuższym czasem realizacji.

Litera M

Milk run (mleczarz): Model logistyki, w którym jeden pojazd odwiedza wielu dostawców na zaplanowanej trasie, zbierając niewielkie porcje ładunku. Standard w dostawach JIT w automotive.

Litera O

OCP: Ubezpieczenie Odpowiedzialności Cywilnej Przewoźnika, polisa zabezpieczająca odpowiedzialność przewoźnika za szkody w przewożonym ładunku zgodnie z konwencją CMR lub Prawem przewozowym. OCP i OCS
OCS: Ubezpieczenie Odpowiedzialności Cywilnej Spedytora, polisa zabezpieczająca odpowiedzialność spedytora za błędy w organizacji przewozu (dobór przewoźnika, dokumentacja, komunikacja).

Litera P

Packing list: Lista pakowa, dokument zawierający informacje o liczbie sztuk, wadze netto i brutto oraz wymiarach opakowania. Wymagana przez urząd celny i często przez odbiorcę.
Plandeka: Standardowy typ naczepy z miękkim pokryciem (plandeką), pozwalający na boczny załadunek i rozładunek. Najpopularniejsza naczepa w transporcie ogólnym.
PKD: Polska Klasyfikacja Działalności, hierarchiczny system kodów opisujących przedmiot działalności gospodarczej. 49.41.Z to transport drogowy towarów, 52.29.C to spedycja.
Ponadgabaryt: Ładunek, którego wymiary (długość, szerokość, wysokość) lub masa przekraczają dopuszczalne parametry standardowego pojazdu. Wymaga zezwolenia na przejazd i pilota.
PUD (pojazd użytkowy dostawczy): Potoczne określenie busa lub lekkiego pojazdu dostawczego o DMC do 3,5 t. Od 2022 w transporcie międzynarodowym wymaga licencji przy DMC od 2,5 t.

Litera R

Reefer (chłodnia): Naczepa lub kontener z agregatem chłodniczym utrzymującym temperaturę kontrolowaną (chłodnia +2/+8°C, mroźnia ,18°C). Wymaga certyfikatów ATP dla produktów spożywczych.

Litera S

SAD: Jednolity Dokument Administracyjny, zgłoszenie celne w eksporcie i imporcie, obecnie w większości elektroniczne przez systemy AIS/AES. Podstawa rozliczenia cła i VAT.
SDR: Special Drawing Right, jednostka rozliczeniowa MFW używana m.in. w konwencji CMR do określania limitów odpowiedzialności przewoźnika (8,33 SDR za kg ładunku).
SMR (Smart Way): Skrótowo używany termin na systemy optymalizacji tras i flot oparte na danych (telemetria, AI, scheduling). Nie jest to standardowy termin branżowy w Polsce.

Litera T

T1: Deklaracja tranzytowa, dokument celny stosowany dla towarów spoza UE przewożonych przez UE bez opodatkowania. Zabezpieczany gwarancją celną.
TIR: Transport International Routier, międzynarodowy system tranzytu celnego pozwalający na przewóz ładunku przez wiele krajów bez odprawy w każdym z nich. Używany głównie poza UE.

Litera U

ULZ (umowa o łącznych zleceniach): Umowa długoterminowa między załadowcą/spedycją a przewoźnikiem na pakiet zleceń, zwykle z wynegocjowanymi stawkami i warunkami płatności. Standard w stałej współpracy.

Litera W

WMS (Warehouse Management System): System informatyczny zarządzający operacjami magazynowymi (przyjęcia, lokalizacje, kompletacja, wysyłka). Podstawa dla magazynu wysokiego składowania i automatyzacji.

Brakuje pojęcia?

Słownik rozszerzamy na podstawie realnych pytań.

Zgłoś termin, którego nie znalazłeś, dodamy go w najbliższej aktualizacji. Pełne rozwinięcia tematów znajdziesz w bazie wiedzy, siedem poradników uporządkowanych po procesie pracy.

Zgłoś brakujące pojęcie Baza wiedzy TSL